Bộ xử lý (BXL) và card đồ họa mới xuất hiện với tốc độ
"chóng mặt", cho người dùng rất nhiều lựa chọn. Tuy nhiên, phát sinh vấn đề
tương thích giữa bo mạch chủ (BMC) cũ với các phần cứng mới. Việc này có thể
giải quyết bằng cách cập nhật BIOS để BMC nhận dạng, tương thích tốt hơn với các
phần cứng mới, máy tính hoạt động tốt hơn. Tuy nhiên, việc cập nhật BIOS có
nhiều rủi ro, máy tính có thể không hoạt động sau khi cập nhật. Thông tin trong
bài viết này sẽ hướng dẫn từng bước các thao tác trong quá trình cập nhật, tránh
những rủi ro đáng tiếc có thể xảy ra.
Trước hết chúng ta cần tìm
hiểu một số khái niệm liên quan.
Firmware là phần mềm lưu giữ trong bộ
nhớ chỉ đọc (ROM), chứa các thủ tục khởi động, thực thi một số lệnh vào/ra ở mức
cơ bản.
ROM (Read Only Memory – bộ nhớ chỉ đọc) lưu trữ các chương trình,
dòng lệnh để kiểm tra các thiết bị phần cứng của máy trước khi khởi động. ROM
được dùng phổ biến trong các thiết bị điện tử. Khác với RAM (bộ nhớ truy xuất
ngẫu nhiên) không có khả năng lưu giữ thông tin lâu dài, dữ liệu trong ROM không
mất sau khi tắt máy tính hay thiết bị.
BIOS (Basic Input/Output System -
hệ thống nhập/xuất cơ bản) là một dạng firmware, tập hợp những chương trình nhỏ
được lưu trong ROM (còn gọi là BIOS ROM) trên BMC dùng để kiểm tra, quản lý tất
cả phần cứng (kể cả thiết bị ngoại vi) của hệ thống. Sau khi thực hiện quá trình
tự kiểm tra (Power On Self Test - POST) ban đầu, BIOS sẽ tìm Master Boot Record
(MBR) của thiết bị lưu trữ và khởi động hệ điều hành; trao quyền điều khiển hệ
thống cho hệ điều hành, kết thúc nhiệm vụ của mình. Bạn có thể tìm hiểu thêm
thông tin về BIOS trong bài "Basic Input/Output System, ID:
A0106_61".
Chip CMOS (Complementary Metal Oxide Semiconductor) là một
thành phần của BIOS, cung cấp thông tin về các phần cứng của hệ thống và những
thiết lập tùy chọn của người dùng (thông qua CMOS Setup). BIOS sử dụng những
thông tin này trong quá trình khởi động. Để không mất thông tin lưu trữ, chip
CMOS phải được nuôi bằng pin, còn gọi là pin CMOS.
Trong các máy tính thế
hệ đầu tiên, ROM chứa BIOS thường được "hàn chết" vào BMC và không có khả năng
ghi lại. Nếu muốn nâng cấp, bạn phải thay ROM mới - việc mà người dùng thông
thường khó thực hiện được. Với những cải tiến về công nghệ bộ nhớ, hiện nay
người dùng có thể ghi xóa dễ dàng với PROM (programmable read-only memory),
EPROM (erasable read-only memory), EEPROM (electrically erasable programmable
read-only memory) hay còn gọi là FlashROM.
Tại sao cần cập nhật
BIOS?
Việc cập nhật BIOS giúp BMC tương thích tốt hơn với các thiết
bị gắn nóng (plug and play), các phần cứng mới (BXL, card đồ họa) hoặc với HĐH
mới như Vista chẳng hạn, bổ sung hoặc sửa lỗi một vài tính năng của BMC... Như
vậy máy tính của bạn sẽ hoạt động ổn định hơn, giảm thiểu hiện tượng treo máy
hay lỗi màn hình xanh chết chóc.
Trong bài viết này chúng ta sẽ tiến hành
cập nhật BIOS trên BMC Asus P5L-VM 1394 (
http://www.asus.com/search.aspx?sear...ey=P5L-VM+1394) ở chế
độ MS-DOS. Lý do: bị thông báo lỗi "Intel CPU uCode Loading Error" khi sử dụng
BXL Core 2 Duo (trừ dòng E6300, E6400) trên BMC này. Tham khảo khả năng hỗ trợ
phần cứng mới tại
http://support.asus.com/cpusupport/cpusupport.aspx (hình
1).
Chuẩn bị
- Trước tiên, bạn cần xác định chính xác tên BMC. Có
thể xem thông tin ở màn hình đầu tiên khi khởi động máy hoặc dùng phần mềm xem
thông tin hệ thống như CPU-Z (
http://www.cpuid.com). Nếu thích "táy máy", hãy mở thùng máy,
tìm dòng "mode number" in trên BMC để kiểm tra.
- Kiểm tra phiên bản
BIOS đang sử dụng ở màn hình đầu tiên khi khởi động máy hoặc trong BIOS
Setup.
- Truy cập website nhà sản xuất, chọn BIOS trong mục Download để
tìm các phiên bản BIOS mới (hình 2).
- Tải về phiên bản mới nhất (0903)
dựa theo version hoặc ngày cập nhật. Lưu ý: tránh chọn những phiên bản beta
(chưa chính thức), bạn có thể gặp rắc rối sau khi cập nhật.
- Tiếp theo,
tải về công cụ cập nhật BIOS (nếu đĩa CD đi kèm BMC không có công cụ này). Chọn
mục BIOS Utility và tải về công cụ AFUDOS v2.21 dành cho BIOS của AMI.
-
Ghi lại những thiết lập trong BIOS đang sử dụng do việc cập nhật phiên bản mới
sẽ xóa hết các thiết lập cũ. Có thể bỏ qua bước này nếu bạn hiểu ý nghĩa các
thiết lập.
Cập nhật
- Tạo đĩa mềm khởi động. Trong Windows
Explorer, nhấn phải chuột trên ổ đĩa A, chọn Format. Đánh dấu tùy chọn Create an
MS-DOS startup disk trước khi chọn Start (hình 3). Chỉ giữ các tập tin khởi
động, xóa các tập tin không cần thiết.
- Giải nén và chép công cụ AFUDOS,
phiên bản BIOS mới vào đĩa mềm. Có thể rút gọn tên tập tin BIOS (chẳng hạn
0903.rom) để tiện thao tác trong DOS.
- Khởi động máy bằng đĩa mềm này.
Trong trường hợp cần thiết, bạn cần thiết lập lại BIOS cho máy tính khởi động từ
ổ đĩa mềm.
- Ở giao diện MS-DOS, gõ dòng lệnh "afudos /i0903.rom" với
0903.rom là phiên bản BIOS mới.
- Kết thúc quá trình cập nhật, bạn sẽ
nhận được thông báo hoàn tất quá trình nâng cấp và quay trở lại màn hình MS-DOS
(hình 4).
- Lấy đĩa mềm khỏi ổ đĩa và khởi động lại máy. Vào BIOS Setup
kiểm tra phiên bản mới và thiết lập các thông số cần thiết.
Lưu
ý
- Cập nhật BIOS là việc làm mạo hiểm. Nếu máy tính đang hoạt động ổn
định, bạn không nên cập nhật BIOS vì có thể gặp rắc rối.
- Trong quá
trình cập nhật, bạn sẽ nhận được thông báo hỏi có lưu phiên bản BIOS hiện tại
không. Nên chọn lưu lại phiên bản hiện tại để phòng khi cần phục hồi.
- Muốn
phục hồi phiên bản BIOS cũ, thực hiện các bước như trên và chọn lại tập tin
phiên bản cũ. Nếu không lưu trữ phiên bản cũ, bạn thử tìm lại ở website của nhà
sản xuất hoặc từ BMC cùng loại.
- Nên sử dụng bộ lưu điện (UPS) để
quá trình cập nhật không bị gián đoạn. Cúp điện hay máy tính khởi động lại bất
chợt sẽ làm hỏng BIOS.
- Một số BMC có hỗ trợ "bootblock" để khôi phục
BIOS khi BIOS bị hỏng hoặc lỗi do cập nhật gián đoạn. Ngoài ra, một số BMC đời
mới sử dụng sử dụng 2 BIOS cho phép bạn khôi phục BIOS (phiên bản cũ) khi gặp sự
cố. Nếu BMC không có những tính năng trên, bạn cần đem BMC đến nơi bán hoặc nhà
phân phối sản phẩm để nạp lại BIOS.
- Trong khoảng 3 năm trở lại đây,
việc cập nhật BIOS đã trở nên dễ dàng hơn. Nhiều hãng sản xuất BMC cung cấp
trình cập nhật BIOS chạy trong môi trường Windows (như Asus, Intel...). Quá
trình cập nhật có kiểm tra phiên bản BIOS xem có phù hợp với BMC của bạn hay
không.